مرجع قانونی نظارتی هسته ای (سازمان نظام هسته ای) (Regulatory Body):

مرجع قانونی نظارتی هسته ای: نهاد، سازمان یا ارگانی مستقل از کلیه سازمان­ ها و نهادهای مسئول ارتقا، تحقیق، توسعه و بهره برداری از انرژی هسته ای و منابع پرتوی و مدیریت پسمان است که در درون ساختار حقوقی و اداری یک کشور ایجاد شده است تا اختیارات و وظایف نظارتی را برای اطمینان از ایمن، امن و صلح جویانه بودن موسسات و فعالیت های هسته ای و پرتوی اعمال نماید.

در واقع مرجع قانونی نظارتی هسته­ ای در هر کشور نهادی است که وظیفه انجام نظارت برای حصول اطمینان از ایمن، امن و صلح­ جویانه بودن موسسات و فعالیت­ های هسته ­ای و پرتوی در آن کشور بر عهده دارد. در واقع این نهاد به عنوان وجدان عمومی و مدعی­ العموم در هر کشور در حوزه هسته­ ای و پرتوی عمل می­کند و این نهاد است که باید در درجه اول به مردم کشور و در درجه بعد به جامعه جهانی این اطمینان را بدهد که کلیه اقدامات در حوزه ­های مختلف هسته­ ای و پرتوی به نحوی انجام می ­پذیرند که موجب به خطر افتادن مردم، کارکنان و محیط زیست نمی­ شوند.

 

مرجع قانونی نظارتی هسته ­ای (Regulatory Body) باید کارکرد ها، صلاحیت ­ها، اختیارات و وظایف زیر را داشته باشد:

۱- کمک به دولت برای تدوین سیاست­های ملی و تدابیر و اقدامات لازم برای کنترل قانونی نظارتی فعالیت­ ها و اعمال تحت شمول قوانین مربوط به نظارت بر استفاده ایمن، امن و صلح­جویانه از انرژی هسته ای و منابع پرتوی؛

۲- صدور قواعد، مقررات و راهنمایی های لازم برای اجرای قوانین مربوط به نظارت بر استفاده ایمن، امن و صلح­جویانه ؛

۳- ایجاد استانداردهای لازم برای محافظت از افراد ، جامعه و محیط زیست از عوارض جانبی احتمالی پرتو یونساز؛

۴- صدور، اصلاح، تعلیق، لغو یا ابطال اجازه­ نامه ­ها اعم از پروانه، مجوز، گواهینامه و غیره و تعیین شرایط برای پرتوکاری و فعالیتهای مربوط به پرتوهای یونساز؛

۵- تعیین موارد معافیت­ از کنترل قانونی نظارتی؛

۶- بازرسی، نظارت و ارزیابی فعالیت ها و پرتوکاری­ها به منظورراستی­ آزمایی متابعت از قوانین مربوط به نظارت بر استفاده ایمن، امن و صلح­جویانه ، مقررات قابل اجرا مربوطه و شرایط و ضوابط اجازه­ نامه­ ها؛

۷- حق اتخاذ اقدامات ضمانت­ اجرا در صورت عدم متابعت یا نقض قوانین مربوط به نظارت بر استفاده ایمن، امن و صلح­جویانه ، مقررات قابل اجرا مربوطه یا شرایط و ضوابط اجازه­ نامه­ ها؛

۸- تعیین تعهدات، از جمله تعهدات مالی مربوط به اشخاص یا نهادهای که مجاز به انجام پرتوکاری یا فعالیت­هایی در رابطه با مواد هسته ای یا منابع تابش هستند؛

۹- اطمینان یافتن از انجام اقدامات اصلاحی در صورت شناسایی شرایط غیرایمن یا بالقوه غیرایمن در هر مکانی که فعالیت های مجاز انجام می­شود؛

۱۰- تأیید صلاحیت کارکنان مسئول بهره ­برداری ایمن یک موسسه یا فعالیت یا پرتوکاری؛

۱۱- تعیین جدول پرداخت­ها یا هزینه های مربوط به اجازه­ نامه­ ها مطابق با قواعد و رویه های مالی کشور؛

۱۲-حق انجام مشورت یا دریافت نظرات متخصصان که برای انجام وظایف خود ضروری می­داند، از طریق، استخدام مشاوران ، عقد قرارداد پروژه های خاص یا ایجاد نهادهای مشاوره دائم یا موردی موقت؛

۱۳- تعیین موارد پرتوگیری افراد از پرتوهای یونساز که از شمول قوانین مربوط به نظارت بر استفاده ایمن، امن و صلح­جویانه مستثنی هستند زیرا اصولا از طریق کنترل­ های نظارتی قابل مهار شدن نیستند؛

۱۴- ایجاد، حفظ و نگهداری سامانه ثبت ملی منابع تابش؛

۱۵- ایجاد، حفظ و نگهداری سامانه ثبت ملی اشخاص مجاز به انجام فعالیت­ ها یا پرتوکاری­ های تحت شمول قوانین مربوط به نظارت بر استفاده ایمن، امن و صلح­جویانه؛

۱۶- همکاری با آژانس بین­ المللی انرژی اتمی بر اساس موافقتنامه پادمان جامع و سایر تعهدات پادمانی کشور از جمله انجام بازرسی و بازدید، ارائه دسترسی تکمیلی و ارائه اطلاعات به بازرسان آژانس بین المللی انرژی اتمی در چارچوب تعهدات کشور؛

۱۷- ایجاد، حفظ و نگهداری سامانه ثبت ملی حسابرسی و کنترل مواد هسته ای و یک سیستم ملی برای ثبت پروانه ­های مربوط به مواد هسته ای و تهیه گزارشات لازم و نگهداری سوابق و الزامات طبق موافقتنامه پادمان جامع و سایر تعهدات پادمانی کشور؛

۱۸- ایجاد و اجرای یک سامانه کنترل صادرات و واردات مواد هسته ای و دیگر مواد پرتوزا، چشمه­ ها ، تجهیزات، اطلاعات و فناوری که برای اجرای تعهدات بین المللی مربوطه ضروری است با همکاری سایر نهادهای مرتبط  [نام سایر نهادهای مرتبط]؛

۱۹- اتخاذ تدابیر قانونی نظارتی برای امنیت مواد هسته ای و سایر مواد پرتوزا، و موسسات مربوط به آنها، از جمله تدابیری برای کشف، پیشگیری و واکنش به اقدامات خصمانه یا غیرمجاز مرتبط با چنین مواد یا موسساتی؛

۲۰- شرکت در تعیین و تعریف تهدیدات مبنای طراحی (DBT) برای اجرای مقررات امنیتی؛

۲۱-همکاری با دیگر نهادهای مرتبط برای ایجاد، حفظ و نگهداری یک طرح آمادگی و واکنش به شرایط اضطراری هسته­ ای و پرتوی در هماهنگی با طرح واکنش اضطراری ملی؛

۲۲-مکاتبه و برقراری ارتباط مستقیم با سایر دستگاههای دولتی در هر شرایطی که برای انجام کارآمد وظایف خود ضروری می داند؛

۲۳- انجام پژوهش یا بسترسازی برای انجام پژوهش در زمینه ایمنی و امنیت هسته­ ای و پرتوی که برای اجرای کارکردهای مرجع قانونی نظارتی هسته ای ضروری است؛

۲۴-همکاری با سایر دستگاه­های دولتی یا غیردولتی که در زمینه هایی مانند بهداشت و ایمنی، حفاظت از محیط زیست، امنیت و حمل و نقل کالاهای خطرناک واجد صلاحیت هستند؛

۲۵- تبادل اطلاعات و همکاری با مراجع قانونی نظارتی هسته ­ای در سایر کشورها و سازمان­ های بین­ المللی مرتبط، در مورد موضوعات ناشی از اجرای وظایف و کارکردها آن؛

۲۶- ایجاد سازوکارها و رویه ­های مناسب برای اطلاع­ رسانی و ارائه مشورت به عموم مردم و سایر ذینفعان در خصوص رویه­ های نظارتی و جنبه­ های ایمنی، بهداشتی و محیط­زیستی فعالیت­ های تحت نظارت و پرتوکاری­ ها از جمله در خصوص حوادث، سوانح و ناهنجاری­های به وقوع پیوسته؛

۲۷- کسب اطلاعات، اسناد و نظرات از سازمان­های خصوصی و عمومی یا اشخاص که ممکن است برای انجام کارکردها و وظایف آن ضروری یا مناسب باشد؛

۲۸- هر نوع کارکرد، صلاحیت­ و اختیارات دیگری که بنا به تشخیص مرجع قانونی نظارتی هسته ای برای حفاظت از مردم و محیط زیست کشور لازم است.